یادداشت مهمان؛ سید عباس مصطفوی مشاور وزیر میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی:
«دفاع مقدس را اگر از سطح یک مناسبت فراتر ببریم، به یک مفهوم بنیادین می رسیم: ایران و مسئولیت پاسداری از آن. هشت سال جنگ، تنها آزمون توان نظامی کشور نبود؛ آزمون اراده ملتی بود که تمامیت سرزمینی خویش را قابل معامله نمی دانست و برای حفظ آن، از جان و آرامش خویش هزینه کرد. آن چه ایران را در آن سال ها پابرجا نگه داشت، فقط اسلحه و سنگر نبود؛ پیوندی عمیق میان مردم، سرزمین و معنای وطن بود.
امروز، بعد از تجربه جنگ دوازده روزه و در میانه مجموعه ای از فشارها و رخدادهای پیچیده ای که جامعه ایران با آن روبه روست، بازخوانی آن تجربه تنها ادای دین به گذشته نیست؛ ضرورتی برای فهم امروز و ساختن فرداست. پرسش اینست که از ایران چه چیزهایی باید حفظ شود؟
هر ملتی علاوه بر سرزمین، حافظه ای دارد که در آن هویت خویش را به یاد می آورد. تاریخ، میراث فرهنگی، آئین ها، اسناد، موزه ها، یادمان ها و حتی مکان هایی که در بزنگاه های تاریخی شاهد ایستادگی مردم بوده اند، اجزای همین حافظه اند. اگر این حافظه از میان برود، بخشی از معنای ایران هم از دست خواهد رفت.
اینجاست که گردشگری مقاومت معنایی فراتر از یک گونه گردشگری پیدا می کند. سرزمین های دفاع مقدس را نباید فقط مقاصدی برای بازدید مناسبتی دید؛ این سرزمین ها، جغرافیای زنده تاریخ ایران اند. سنگر، یادمان، موزه، روستا، شهر و جاده ای که روزگاری شاهد دفاع و ایثار بوده، می تواند بخشی از یک روایت منسجم باشد؛ روایتی که نسل امروز را با واقعیتی که نسل پیشین زیسته است، مواجه می کند.
گردشگری مقاومت، اگر حرفه ای، مستند و مبتنی بر روایت معتبر شکل گیرد، می تواند فاصله میان «شنیدن» و «دیدن»، میان «خاطره» و «تجربه» را بکاهد. سفر به این مناطق، مواجهه با جغرافیایی است که تاریخ در آن اتفاق افتاده است؛ دیدن جایی که یک تصمیم، یک ایستادگی، یک شهادت یا یک انتخاب سرنوشت ساز در آن روی داده است. چنین سفری، تاریخ را از صفحات کتاب بیرون می آورد و در مقابل چشم نسل جدید قرار می دهد.
این نگاه در رابطه با جنگ اخیر هم اهمیت دوچندان دارد. مستندسازی امروز، میراث فرداست. مکانهای لطمه دیده، آثار برجای مانده، روایت خانواده ها، تجربه مردم، اسناد و تصاویر این دوره، اگر همزمان با وقوع رویدادها گردآوری و ثبت نشوند، در گذر زمان پراکنده خواهند شد و بخشی از واقعیت تاریخی از دسترس نسل های بعد خارج خواهد شد. آن چه امروز ثبت می نماییم، فردا می تواند سند فهم یک دوره باشد.
در این میان، تاب آوری مردم هم بخشی از همین میراث است. دفاع از ایران تنها در خطوط مقدم اتفاق نیفتاد؛ در خانه ها، شهرها، بیمارستان ها، مدارس و زندگی روزمره مردمی هم جریان داشت که در سخت ترین شرایط، زندگی را ادامه دادند. ایثار شهیدان، صبوری خانواده های آنان و همدلی مردم، فارغ از تفاوت های سلیقه ای و فرهنگی، بخشی از سرمایه مشترک این سرزمین است؛ سرمایه ای که ارزش آن در ثبت، روایت درست و انتقال آن به نسل آینده است، نه فقط در تکرار سالانه یک مناسبت.
از این منظر، رویکرد امروز باید از حفاظت بعد از حادثه به پیشگیری قبل از بحران تغییر کند؛ آسیب پذیری میراث و یادمان ها از پیش شناسایی شود، برای شرایط بحران طرح های حفاظت و تداوم فعالیت وجود داشته باشد و ثبت و بایگانی رویدادهای معاصر، همزمان با وقوع آنها دنبال شود. گردشگری مقاومت هم باید از برنامه های مناسبتی عبور کند و به یک جریان حرفه ای، مستند و پیوسته برای شناخت جغرافیای دفاع، انتقال تجربه نسل ها و تقویت پیوند جامعه با حافظه تاریخی ایران تبدیل گردد.
نسلی قبل از ما، تمامیت این خاک را با جان پاس داشت؛ سهم ما، آن است که نگذاریم حافظه آن هم از میان برود.
«به ما مانده از رفتگان، خاک و یاد
نگهبان این هر دو باید باد»
بطور خلاصه، هشت سال جنگ، تنها آزمون توان نظامی کشور نبود؛ آزمون اراده ملتی بود که تمامیت سرزمینی خویش را قابل معامله نمی دانست و برای حفظ آن، از جان و آرامش خویش هزینه کرد. اگر این حافظه از میان برود، قسمتی از معنای ایران هم از دست خواهد رفت. اینجاست که گردشگری مقاومت معنایی فراتر از یک گونه گردشگری پیدا می کند. ایثار شهیدان، صبوری خانواده های آنان و همدلی مردم، فارغ از تفاوت های سلیقه ای و فرهنگی، قسمتی از سرمایه مشترک این سرزمین است؛ سرمایه ای که ارزش آن در ثبت، روایت درست و انتقال آن به نسل آینده است، نه فقط در تکرار سالانه یک مناسبت. از این منظر، رویکرد امروز باید از حفاظت پس از حادثه به پیشگیری پیش از بحران تغییر کند؛ ضعف میراث و یادمان ها از پیش شناسایی شود، برای شرایط بحران طرح های حفاظت و ادامه فعالیت وجود داشته باشد و ثبت و بایگانی رویدادهای معاصر، همزمان با وقوع آنها دنبال شود.
منبع: خرید بک لینک